Salı, Aralık 7News That Matters

Folik asidin kanıtlanmış 6 yararı

20. yüzyılın ortalarında, Amerikalı biyokimyacılar megaloblastik anemili gebe bayanlara yardımcı olan bir unsurun sırrı için mücade ettiler. 1941’de ıspanak yapraklarından folik asit elde etmeyi başardılar ve 1945’te bunu kimyasal olarak sentezleyebildiler.

Folik asit, deveran ve bağışıklık sistemlerinin gerçek gelişimi için vazgeçilmez olan suda çözünür bir vitamindir. 1931’de gebe bayanların megaloblastik aneminin üstesinden gelmesine yardımcı olan bilinmeyen bir unsurun varlığı araştırmacı Lucy Wills tarafından rapor edilmiş ve folik asit ekstraktını aldıktan sonra hastalarının düzgünleştiğini fark etmiştir.

Yalnızca 10 yıl sonra, araştırmacılar bu hususun folik asit olduğunu tespit edebildiler ve onu ıspanak yapraklarından çıkardılar ve 1945’te kimyasal olarak sentezlemeyi öğrendiler.

Folik asit ve tüm türevleri folat olarak isimlendirilir. Bununla birlikte, yapay olarak oluşturulmuş vitamin ile besinlerde bulunan B9 ortasında, nasıl emildikleri ve bedeni nasıl etkilediği konusunda birtakım farklılıklar vardır.

Folat fasulye, brokoli, yeşil yapraklı sebzeler, yumurta, sığır karaciğeri ve daha fazlasında bulunur. Unutmayın; eserler ne kadar çok işlenirse, içlerinde o kadar az besin kalır. Kişi sağlıklı bir hayat biçimi sürüyorsa ve istikrarlı bir diyet yapıyorsa folik asit desteği gereksizdir.

Folik asidin kanıtlanmış 6 yararı

EKSİKLİĞİ GELİŞİMSEL BOZUKLUKLARA YOL AÇABİLİR

Folat depolarımızın birçoklarını karaciğerde, geri kalanını ise kan ve dokularımızda depolarız. Bu husus bedendeki çok çeşitli fonksiyonlar için kritik ehemmiyete sahiptir.

– Yeni hücrelerin üretilmesi ve korunması,

– DNA replikasyon süreci,

– Hücre bölünmesi,

– Nükleik asitlerin ve amino asitlerin metabolizması,

– Eritrositlerin olgunlaşması.

Folat eksikliği, artan megaloblastik anemi ve kalp hastalığı riski ile alakalıdır. Hamile bayanlarda B9 vitamini eksikliği, çocuğun çeşitli gelişimsel bozukluklarına yol açabilir.

Folik asidin kanıtlanmış 6 yararı

GÜNLÜK B9 VİTAMİNİ GEREKSİNİMİ

Sentetik folik asit beden tarafından neredeyse büsbütün emilirken, bir kişinin yiyeceklerden aldığı B9 vitamini yaklaşık yüzde 50 oranında emilir.

Önerilen folat ölçüleri:

Doğumdan 6 aya kadar: 65 mcg/gün

1 yaşa kadar: 80 mcg/gün

1-3 yaş: 150 mcg/gün

4-8 yaş: 200 mcg/gün

9-13 yaş: 300 mcg/gün

14 yaşından itibaren: 400 mcg/gün

Gebe bayanlar: 400-600 mcg/gün

Emziren anneler: 500 mcg/gün.

Folat doz aşımı son derece ender olmakla birlikte, çok folat bir dizi olumsuz sıhhat tesirine sahip olabilir. Günlük folat alımı 1000 mcg/gün’ü geçmemelidir.

Folik asidin kanıtlanmış 6 yararı

FOLİK ASİDİN YARARLARI

Folik asit, keşfinden bu yana öncelikle bir ‘kadın vitamini’ olarak kabul edildi. Yumurtaların olgunlaşmasında, adet döngüsünün normalleşmesinde ve fetüsün gelişiminde değerli rol oynar. Bununla birlikte, daha fazla tıbbi araştırma, bu hususun herkes için birçok yararlı özelliğe sahip olduğunu göstermiştir.

Hamilelik Sırasında Komplikasyonları Önleyebilir

Anne adayının bedeninde kâfi ölçüde folat, yumurtaların kalitesi, implantasyonu ve fetal olgunlaşma için gereklidir. Çoklukla, gebe bayanlara çocuğun gelişimindeki doğum kusurlarını ve ayrıyeten hamilelikle alakalı komplikasyonları, bilhassa de preeklampsiyi önlemek için folik asit destekleri reçete edilir. Ek olarak, bedendeki yüksek B9 vitamini düzeyleri, daha düşük erken doğum riski ile ilişkilendirilmiştir.

Kan Şekeri Seviyelerinin Denetimine Yardımcı Olur

Folik asit, kan şekerindeki ani yükselme riskini azaltabilir ve hücrelerinizin insüline hassaslığını artırabilir. Folat açısından varlıklı bir diyet, nöropati dahil olmak üzere diyabetik komplikasyon riskini azaltabilir.

Kanserin Önlenmesinde Yardımcı Olur

1980’lerin sonlarında folat, lif, kalsiyum, magnezyum ve öteki besinler açısından varlıklı yeşil yapraklı besinlere dayalı bir diyetin kolon kanserini önleyebileceğine dair ispatlar ortaya çıktı. O yıllarda ‘folik asit antikanser diyeti’ kavramı tanınan hale geldi.

B9, B6 ve B12 vitaminleri açısından güçlü besinlerden varlıklı bir diyet göğüs kanseri riskini azaltır. Ayrıyeten, folat yardımıyla tümör büyüme sürecini yavaşlatmak mümkün olabilir.

Beyin Sıhhatini Artırır

Düşük kan folat düzeyleri, bozulmuş beyin işlevi ve artan bunama riski ile bağlıdır. İleri yaştakilerde, olağan aralıktaki düşük B9 düzeyleri bile artan zihinsel bozukluk riski ile bağlantılıdır.

Folik asit destekleri, zihinsel ve bilişsel bozuklukları olan şahıslarda beyin işlevlerini güzelleştirebilir. Bu unsur ilerlemeyi yavaşlatmaya ve Alzheimer hastalığının tedavisine yardımcı olabilir.

Zihinsel Bozukluklarla Savaşır

Araştırmalar, depresyonu olan şahısların kandaki folat seviyelerinin düşük olduğunu göstermiştir. Antidepresanlarla kombinasyon halinde B9 vitamini desteklerinin, depresif semptomların tedavisinde tek başına antidepresandan daha tesirli olduğu bulunmuştur Ek olarak, antipsikotik ilaçlarla birlikte folik asit almanın şizofreni hastalarında belirtilerin uygunlaşmasını sağladığı görülmüştür.

Kalp Hastalığı Riskini Azaltır

Folat, homosistein metabolizmasında kıymetli bir rol oynar. Bu amino asidin fazlalığı, kardiyovasküler hastalık geliştirme riskini artırır. Araştırmalara nazaran, folat destekleri genel kalp hastalığı riskini yüzde 4 ve felç riskini yüzde 10 azaltabilir.

B9 vitamininin, kan akışını güzelleştirdiği ve tansiyon düzeylerini dengelediği bilinmektedir. Her iki faktör de kalp sıhhati üzerinde olumlu bir tesire sahiptir.

Folik asidin kanıtlanmış 6 yararı

YAN TESİRLERE DİKKAT EDİN

Yüksek dozda sentetik folat tüketmek B12 eksikliğini maskeleyebilir. Her iki vitamin eksikliği ile megaloblastik anemi gelişir ve folat bu durumla tesirli bir halde baş eder. Bununla birlikte, B12 eksikliği ile ortaya çıkan nörolojik sıkıntıları düzeltmez ve değerli bir hususun eksikliği, geri dönüşü olmayan sonuçlar ortaya çıkana kadar fark edilmeyebilir.

Ayrıyeten, yüksek dozlarda B9 almak, doğal öldürücü hücreler (NK hücreleri) dahil olmak üzere bağışıklık hücrelerinin aktivitesini azaltabilir. Folik asidin makul reçeteli ilaçlarla, bilhassa epilepsi, ülseratif kolit ve makul kanser tipleri ve otoimmün hastalıklara yönelik ilaçlarla birleştirilmesi önerilmez.

Folik asidin kanıtlanmış 6 yararı

HAMİLELİKTE FOLİK ASİDİN EHEMMİYETİ

Gebe bayanlarda folik asit ve folat eksikliği, düşük riskini artırır. Annelerin hamilelik sırasında folat eksikliği varsa, çocuklarında zeka geriliği riski daha da artar.

Çoklukla gebelik öncesi ve birinci trimesterdeki hastalarda kapalı bir folat ve folik asit eksikliği vardır. Eksiklik bu devirde bilhassa tehlikelidir, zira fetüste nöral tüp oluşumu gebeliğin birinci günlerinden başlar ve gebeliğin 28. haftasında sona erer. Bu basamakta bir bayan, çok gereksinim duyduğu bir vitaminin eksikliğinin ve mümkün sonuçlarının şimdi farkında olmayabilir.

Bu nedenle hamile kalmadan 9 ay evvel folik asit desteği ülkü kabul edilir. Hamilelik daha sonraki bir tarihte öğrenilse bile, folik asit almaya başlamak asla gereksiz değildir. Anne adayının kendi folatı yaklaşık 4 ay yetecektir, bu yüzden panik yapmayın. Hamileliği öğrenir öğrenmez folik asit tüketimini artırın.

Hamilelik sırasında, bu vitaminin tüketimi büyük ölçüde artar. Bununla birlikte, kâfi farmakolojik dayanakla, bedendeki folat düzeyleri, her üç trimesterde ve emzirme sırasında uygun düzeyde kalır.

Folat eksikliği ile halsizlik, baş ağrısı, bayılma, ciltte solgunluk, kırmızı lisan ve ishal görülür. Eksiklik vaktinde giderilmezse folat eksikliği anemisi üzere bir hastalık gelişebilir.

Beşerler için ana folatın kaynağı besinlerdir. Folatın emilim ve kullanım derecesi, besinin tabiatına, hazırlanma formuna ve sindirim sisteminin durumuna bağlıdır. Örneğin, yeşil yapraklı sebzelerin yetiştirilmesine yönelik hızlandırılmış teknolojiler, bitkilerin uygun ölçüde B9 vitamini biriktirmesine müsaade vermez. Birebir vakitte gebe bayanlarda folat muhtaçlığı neredeyse iki katına çıkar. Anne adayının bu eksikliği sentetik katkı hususları olmadan yalnızca besin ile telafi edebilmesi çok güç olur.

Folat eksikliğinin klinik belirtilerinin gelişmesinin önlenmesi için laboratuvar teşhisi çok değerlidir. Test sonuçlarına bağlı olarak, tabip ilacın kişisel bir dozajını ve formunu seçer.

Gebe ve emzikli bayanlar için genel tavsiye 400-800 mcg/gün folik asittir. Fakat bu doz, tabip reçetesi olmadan alınmamalıdır. Doz aşımı durumunda fetüste karbonhidrat metabolizmasının bozulması ve nörotoksisite riskleri artar.

Folik asidin kanıtlanmış 6 yararı

UZMAN YORUMU

Dyt. Serkan Sıtkı Şahin, B9 vitamininie dair merak edilenleri anlattı:

Öncelikle folat ve folik asit kavramlarını ayırmamız gerekiyor. Bunlar B9 vitamininin farklı formlarıdır ve isimleri sıklıkla ezkaza birbirinin yerine kullanılır.

Folat, en çok yeşil yapraklılarda bulunan B9 vitamininin doğal bir formudur. Ek olarak, folatlar avokado, Brüksel lahanası, brokoli ve başka birçok besinde bulunur. Folik asit ise B9 vitamininin sentetik olarak üretilmiş halidir.

B9 vitamini eksikliği, kardiyovasküler hastalık risklerini, hamilelik sırasında anormallikleri ve fetal gelişim patolojisini artırır. Bu riskleri önlemek için, bir kişinin emilebilir bir biçimde B9 vitamini alması gerekir.

B9 vitamininin emilimi, folat döngüsü genlerine bağlıdır. Bu genlerde mutasyonlar yahut bozulmalar varsa, sentetik bir B9 vitamini formu olan folik asidin emiliminde zorluklar ortaya çıkar. B9 vitamininin faal (yani güzel emilen) formuna 5-metilentetrahidrofolat denir. Diyet yoluyla alınan B9 vitamininin birçok, bedenin emmesi daha kolay olan faal forma dönüştürülür.

B9 vitamininin sentetik formunun çok tüketimi, folik asidin faal forma dönüştürülmeyen kanda daima dolaşmasına neden olabilir. Bu, örneğin çok yüksek dozlarda B9 vitamini içeren daima mantıksız multivitamin alımı ile olur. Yani beden bunu kendi muhtaçlıkları için kullanamaz.

B9 vitamini hücre bölünmesi sürecine dahil olduğu için teorik olarak fazla sindirilmemiş folat kanser riskini artırır. Direkt endikasyonunuz yoksa (hamilelik ve planlaması), B9 vitamini eksikliğini önlemek için besinler yoluyla B9 vitaminini almak en uygunudur. Günlük salatalarınıza yeşil yapraklı sebzeler eklemekten çekinmeyin. Avokado, folata ek olarak size kardiyovasküler sistem için de kıymetli olan potasyum sağlayacaktır. Brokoli, bedene güçlü bir antioksidan olan sülforafan sağlar. Tek başına besin kaynaklarıyla çok B9 vitamini alımı çok zordur, doz aşımı imkansıza yakındır. Bir insan bu kadar çok yemek yiyemez.

Desteklerin yalnızca bir uzman denetiminde alınması gerektiğini ve besinler kadar tesirli olmayabielceğini unutmayın.

Bir cevap yazın